آشنايي با شيوه آواز استاد غلامحسين بنان » نام جديدترين اثر منتشر شده توسط موسسه فرهنگيهنري چهارباغ است که در اين مجموعه به بررسي و تحليل شيوهي آواز استاد غلامحسين بنان پرداخته شده است. بخش نخست اين مجموعهي نفيس در 5 سيدي روانهي بازار موسيقي شده که شامل بررسي و معرفي آثار اين هنرمند گرامي در دستگاهها و آوازهاي شور، دشتي، ابوعطا، افشاري، بيات ترک و نوا ميباشد. آوازهاي استاد بنان در اين مجموعه جرء به جزء تحليل و بررسي شده و گوشه ها و نواهاي اجرا شده توسط ايشان در جلد هر سيدي به تفکيک قيد گرديده است. مجموعه 1 – دستگاه شور: 1. مرکب خواني در دستگاه شور ، سه تار حسنعلي دفتري ، اشعار فروغي بسطامي و حافظ ، اجراي خصوصي سال 1351 2. دستگاه شور ، سنتور رضا ورزنده ، شعر از حکيم سنايي 3. دستگاه شور ، تار جليل شهناز، شعر از سعدي 4. دستگاه شور ، تار فروغ ، اجراي خصوصي ،د تاريخ اجرا 1361 5. دستگاه شور ، ويولون محمود تاجبخش / قره ني حسنعلي وزيري تبار ، شعر از ابوالحسن ورزي 6. تصنيف بياد شيراز ، آهنگ روح الله خالقي ، شعر از حافظ 7. دستگاه شور، پيانو مرتضي محجوبي و جواد معروفي / ويولون محمود تاجبخش / تار زرين پنجه ، شعر از سعدي 8. تصنيف اميد دل ، آهنگ پرويز ياحقي ، شعر از بيژن ترقي مجموعه2 – آواز دشتي: 1. آواز دشتي ، اجراي خصوصي سال 1335، شعر از سعدي 2. مصاحبه با استاد بنان سال 1352 3. آواز دشتي ، ويولون علي تجويدي ، غزل از فروغي بسطامي 4.آواز در دستگاه شور، اجراي خصوصي ، فلوت عماد رام ، سال 1345 ، غزل از عماد خراساني 5. آواز دشتي، اجرا سال 1335 ، سنتور منصور صارمي 6. تصنيف مرغ حق ، آهنگ از موسي معروفي ، شعر از رهي معيري 7.آواز دشتي ، ويولون حسين ياحقي ، غزل آواز از عراقي 8. مثنوي دشتي ، قره ني حسنعلي وزيري تبار ، ويولون تاجبخش ، غزل از ناظرزاده کرماني 9.تصنيف نواي ني ، آهنگ مرتضي محجوبي ، شعر از رهي معيري مجموعه3 – آواز ابوعطا و افشاري: 1. آواز ابوعطا ، اجراي خصوصي تاريخ اجرا 1335 ، ويولون محمد ميرنقيبي ، شعر از سعدي 2. تصنيف ياري، اجراي خصوصي، تاريخ اجرا 1335 ، آهنگ و نوازنده تنبک غلامحسين بنان ، شعر از سعدي 3.آواز ابوعطا همراه با تصنيف، وبولون ابوالحسن صبا ، پيانو مرتضي محجوبي ، تنبک حسين تهراني ، غزل از حافظ 4.آواز ابوعطا ، وبولون ابوالحسن صبا ، تار لطف ا... مجد ، تنبک حسين تهراني ، غزل از پروين بامداد 5. آواز ابوعطا ، پيانو مرتضي محجوبي ، غزل از ابوالحسن ورزي 6. تصنيف دور از وطن ، آهنگ از منوچهرلشکري ، شعر از ابوالقاسم حالت 7.آواز افشاري ، پيانو مرتضي محجوبي ، تار جليل شهناز ، قره ني حسنعلي وزيري تبار ، غزل آواز از رهي معيري 8. آواز افشاري ، ويولون ابوالحسن صبا و مهدي خالدي ، سنتور رضا ورزنده مجموعه4 – آواز بياتترک: 1. آواز بيات ترک ، اجراي خصوصي ، تاريخ اجرا 1351 ، ويولون محمد ميرنقيبي 2. آواز بيات ترک (شهابي) ، پيانو مرتضي محجوبي ، غزل آواز نظامي گنجوي 3. آواز بيات ترک ، سه تار احمد عبادي ، غزل از حافظ 4. آواز بيات ترک ، سه تار احمد عبادي ، غزل از فروغي بسطامي 5. آواز بيات ترک ، آجراي خصوصي ، تاريخ اجرا 1362 ، تار فروغ ، غزل از نظام وفا 6. آواز دشتي ، اجراي خصوصي ، تاريخ اجرا 1345 ، پيانو اسماعيل ديبا مجموعه 5 – دستگاه نوا: 1. آواز در دستگاه نوا ، اجراي خصوصي ، تاريخ اجرا 1328 ، تار لطف ا... مجد ، سنتور قباد ظفر 2. آواز در دستگاه نوا ، پيانو مرتضي محجوبي ، غزل آواز از خاقاني 3. آواز افشاري ، ويولون مهدي خالدي ، سنتور رضا ورزنده ، تنبک حسين تهراني 4. تصنيف ساقي بيا (افشاري) ، آهنگ روح ا... خالقي ، شعر رهي معيري 5. تصنيف ديشب که تو در خانه ما آمده بودي (افشاري) ، آهنگ مرتضي محجوبي ، شعر نواب صفا 6. تصنيف اي آتشين لاله (افشاري) ، آهنگ روح ا... خالقي ، شعر رهي معيري در دفترچه اي که همراه اين مجموعه ارائه شده است به قلم «شهرام آقاييپور» ميخوانيم: «غلامحسين بنان نوري»؛ در ارديبهشت 1290 در تهران به دنيا آمد. پدرش «کريم خان بنانالدوله»، فرزند «فضلالله خان مستوفي نوري» و مادرش دختر شاهزاده محمدتقي خان ميرزا رکني بردار ناصرالدين شاه بود. پدرش از مستوفيان خوش خط بود و تا حدي با موسيقي آشنايي داشت و آواز هم ميخواند؛ مادرش نيز پيانو مينواخت و خواهرانش نزد درويشخان و مرتضي خان نيداود مشق تار مي-کردند. منزل پدر وي محل آمد و شد هنرمندان بزرگي مانند ميرزاعبدالله، درويشخان، رضا قلي خان نوروزي و ... بود. اما نخستين کسي که به هنر بنان پي برد، مرتضي نيداود بود و هم تشويقهاي وي باعث شد که بنان به طور جدي تعليم آواز را نزد «ميرزا طاهر ضياء رسائي» (ضياءالذاکرين) آغاز کند. وي در اين راه، از تعزيهخوانان قديم هم نکات فراواني آموخت. [همچنين به طور مستقيم و غير مستقيم از محضر کساني چون ناصر سيف و ستايشگر بهرهمند شد. بنان از سال 1315 به سمت بايگان، در اداره کل کشاورزي استخدام شد و چندي بعد به شرکت ايرانبار در اهواز منتقل شد و سپس به اداره کل غله و نان رفت.] اما بنان در سال 1321 با معرفي «عبدالعلي وزيري» و «علي نقي وزيري» (برادر همسر اول وي)، بعد از آزمايش توسط روحاله خالقي، به جمع هنرمندان راديو پيوست. ابتدا مايل به اجراي تصنيف نبود و تنها آواز ميخواند، اما با تشويق خالقي و تمرين با ارکسترهاي بزرگ، به خواندن قطعات ارکسترال و تصنيف روي آورد. [ در همان سال (1321) بود که آواز بنان با همراهي ساز هنرمنداني نظير «حسين سنجري» (تار)، «مرتضي محجوبي» (پيانو) و ... از راديو شنيده ميشد. در سال 1327 ارکستر انجمن موسيقي ملي به رهبري خالقي در فيلم «طوفان زندگي» محصول ميترا فيلم به کارگرداني «علي دريابگي» به اجراي موسيقي پرداخت و بنان قطعاتي از جمله «ديلمان» را با ارکستر خواند. وي سالها با ارکستر شماره يک راديو، به رهبري جواد معروفي همکاري داشت و از اولين برنامههاي گلهاي رنگارنگ، گلهاي جاويدان و برگ سبز، آثاري از وي ضبط شدهاند.] بنان در 27 دي ماه 1336 در سانحه اتومبيل، به شدت مجروح شد و چشم راست خود را از دست داد. سال بعد براي معالجه به اروپا عزيمت کرد و پزشکان مجبور به تخليه چشم وي شدند. بنان از سال 1347 کم کم از خواندن دست کشيد و در پاسخ به سؤال مجري برنامه راديويي «گلچين هفته»، مبني بر علت کنارهگيري از راديو، با دو جمله علت کنارهگيري خود را اعلام کرد: «ديگر خسته شدهام. خيلي هم رنجاندنم!». حاصل همکاري بنان با راديو حدود 350 اثر است که در کارنامه درخشان وي به ثبت رسيده است. اواخر سال 1357 رفته رفته به بيماري گوارشي دچار شد و رنج اين بيماري وي را در سال 1364 به بستر کشانيد و سرانجام دفتر پر افتخار اين هنرمند بزرگ، در ساعت 45 / 18 جمعه هشت اسفند پس از اذان مغرب، در بيمارستان ايران مهر بسته شد. با مشاعيت بسياري از دوستداران وي، در دهم اسفند، کالبد اين بلبل خوش آهنگ در امامزاده طاهر کرج براي هميشه به خاک سپرده شد. هنر اکنون زدل خاک طلب بايد کرد چونکه اندر دل خاکند همه پر هنران اين مجموعه نفيس هماکنون از فروشگاههاي فرهنگيهنري قابل خريد است.
نگارش توسط حمید خصلتی در سه شنبه هجدهم اردیبهشت 1386 و ساعت 20:21
| 
